Paseíño comentado á Pena do Castelo

Dende Doade podemos achegarnos á Pena do Castelo, a penas a 1,5 km do cruce coa pista de acceso a este curuto rochoso.

No cruce de Doade, na estrada Monforte – Castro Caldelas, hai que coller dirección á Adega Algueira e pouco antes está a pista de acceso á Pena do Castelo.

Accédese en coche ata a metade da ruta, pero o ideal é ir camiñando todo o treito, cun sendeiro limpo e cómodo.

No inicio da ruta, á esquerda segundo camiñamos cara o Castelo, atopamos o que queda do Souto de Valgüaire, castiñeiros centenarios que sobreviven nunha plantación de piñeiros.

Pronto iremos vendo que nos atopamos diante da zona da Teixeira.

E divisaremos á dereita a zona de viñedos aterrazados con maquinaria da adega Regina Viarum.

Atopámonos na parroquia de Doade, a meirande e a máis oriental das que agrupa o Concello de Sober.

O Castelo é un curuto rochoso a 624 m sobre o nivel do mar, cunha fortísima pendente sobre o río Sil.

A Pena do Castelo é un dos castros catalogados en Sober. Conta con foxo defensivo e nel atopáronse restos de época romana.
Nas inmediacións atopábase unha capela a San Amaro, sen que se determinase o lugar desta. En 2004, rematou a construción, ex novo, no propio castro, da capela actual a San Mauro, respectando as formas construtivas e materiais da zona.

No lugar situábanse lendas de mouros, que “van beber á Fonte de San Xermunde”, perto do Castelo. “Fonte de San Xermunde, fonte de ouro”, din as lendas, como tamén recolle Arias Sanjurjo en 1914.
O propio Castelo está inzado de lendas: alí había un “pucheiro de ouro” e “vivían os mouros”.
Foi outro mouro distinto o que guindou un pobre burro da Pena do Castelo berrándolle ao señor Manuel, que andaba na Tapada do San Amaro: “Escape, tío Manuel, que aí vai o Mouro!”
Pola Pena do Castelo pasa a ruta PR-G 157, que une Doade con Augas Mestas, que tamén pasa pola Fonte de San Xermunde.

Mapa coa localización da Pena do Castelo: aquí.
Información sobre a PR G 157: aquí.

Ruta polo río Antiga (O Incio) en wikiloc

Deixámosvos o percorrido desta ruta de apenas 2 km polo río Antiga, a principal fonte do Cabe. Trátase do percorrido polo tramo onde fica seco o cauce do río; “desaparece” nos meses de verán baixo a terra, nunha zona calcárea, e volve aflorar na fonte do Arnada. Trátase do fenómeno da “resurxencia cárstica”.

Pódese acceder aquí.

Ruta megalítica polo Saviñao

O vindeiro domingo 27 de xullo de 2014 imos de ruta polos conxuntos megalíticos do Saviñao.
Visitaremos:
– dolmen de Abuíme.
– mámoas de Os Pedrouzos.
– ruta circular por Vilatán (2,35 km), para ver o dolmen da Leira da Rapada. [Pódese ver o perfil e percorrido da ruta en Wiki-Loc aquí].
Saídas (en coches particulares):
– 9:30 h: praza do concello de Sober.
– 9:45 h: praza do concello do Saviñao; dende onde iremos ata os puntos; a ruta farémola en terceiro lugar; é un camiño sinxela e sombiza, sobre todo na última parte.

Travesía Doade-Augas Mestas.

Imaxe da ruta en outono (foto: Alejandro, Club Acivro).
No ano 2011, O Colado do Vento impulsou a realización dunha ruta de sendeirismo pola ribeira do Sil, entre Doade e Augas Mestas, coa colaboración da Área de Cultura e Turismo da Deputación Provincial de Lugo.
Un ano despois, a ruta cumple as expectativas de camiñantes, polas súas fantásticas vistas e interese natural e etnográfico
Adegas de Vilachá na primavera (foto: O Colado do Vento).
Grazas ao Club Excursionista Acivro (http://acivro.blogspot.com.es/) dispoñemos da ruta marcada en Wikiloc e do perfi, así como de fermosas fotos. 
Agradecementos especiais do Colado do Vento ao Club Acivro e aos socios do Colado Alfonso Campos e Óscar Alonso, por comprobar o estado da ruta.
O Club Acivro no Muíño do López da Lampaza (foto: Alejandro, Club Acivro).
* Distancia: 28 km
* Dificultade: DURA
* Recoméndase facela en sentido Doade-Augas Mestas (W-E).
* Atópase correctamente sinalizada.
(foto: Alejandro, Club Acivro)
A ruta transita á beira do Sil, ofrecendo vistas espectaculares. 
Conta con numerosos elementos naturais, como soutos, e etnográficos, coma a Pena do Castelo, os núcleos de Froxende, Barxa, Parada, Vilar de Mouros, Os Palleiros, muíños, as adegas de Vilachá de Salvadur…  
(foto: Alejandro, Club Acivro)
(foto: Alejandro, Club Acivro)
* Consultar o mapa da ruta en Wikiloc aquí.
* Consultar o perfil da ruta aquí.
* Descrición da ruta por parte do Club Excursionista Acivro aquí.
(foto: O Colado do Vento)
Vista dende a Fonte de San Xermunde (foto: Alejandro, Club Acivro).

ANDAINA – ENTRE BARANTES E BOLMENTE

 Sábado, 18 de xuño de 2011.
Saída: 9:30 horas – O Pinal (Bolmente).
Percorrido: do castro da Cividade (Bolmente) ao castro de Vilanova (Barantes), voltando ao Pinal.
RUTA CIRCULAR

INFORMACIÓN – 636129233 (Alfonso) – javivivirido@terra.es
* Non é preciso anotarse.

O QUE IMOS VER O 3 DE ABRIL EN BARANTES

Vista do Sil dende o castro de Vilanova.

O 3 de abril, domingo, ás 11:00 horas, sairemos da igrexa de Barantes para facer unha ruta pola parroquia. Non é preciso anotarse.
Igrexa parroquial de Barantes.
Dende alí, camiñaremos pouco máis de 1,5 km sen pendentes ata chegar ao castro.
O castro de Vilanova conta cun gran foxo e un potente terraplén no que se atopan moitas pedras, quizais da muralla.

Parapeto do castro de Vilanova.
Na croa atópanse restos de pallabarro e cerámica.
Dende o castro, temos unhas fermosas vistas do Sil e da parroquia de Santiorxo.
Vista do Sil dende Vilanova: o inicio do canón.

Vista da Somoza, Santiorxo, dende Vilanova.

Despois de baixar aproximadamente 0,5 km, vemos a magnitude do castro.
Pasamos pola Arriba…
A Arriba.
… e por Barantes de Baixo, con fermosos exemplos de arquitectura tradicional.
Barantes de Baixo.
Tede coidado coas feras que se atopan polo camiño.
Barantes é lugar de abondosa auga, con boas fontes e árbores de noso.
Subindo, sen apenas pendente, imos chegando a Barantes de Riba, cunha fermosa vista da Casa Reitoral.
Chegamos ata a Casa da Pereira, cunha cabeza castrexa encastrada no muro, onde voltaremos para sentármonos a xantar.
Casa da Pereira.
Continuamos subindo por Barantes de Riba…
… ata chegar, de novo, á igrexa.
Este é o mapa da ruta.
Mapa: Javier Vivirido.
Que fermoso é Barantes! Unha fiestra cara o Sil.

PETRÓGLIFOS DE SOBER (CADRO XERAL)

Petróglifos son todos aqueles debuxos ou gravados en pedra; manifestacións que se atopan por todo o mundo en épocas diversas.
No territorio galaico contamos cun conxunto de insculturas ao aire libre moi numeroso e peculiar, unha das manifestacións culturais máis xenuinas da nosa terra. Datados o groso destes gravados rupestres no III e II milenio a. C., presentan unha serie de características comúns: o soporte xeralmente granítico, a técnica do gravado, case sempre piqueteado, e unha temática dividida en dous bloques, xeométrica e naturalista, singularizando esta última os petroglifos galegos con repecto aos do resto da fachada atlántica europea.

Os motivos xeométricos (círculos, espirais, coviñas, sucos, labirintos…), os máis numerosos, aparecen xeralmente en afloramentos rochosos a rente do chan, o que se interpreta coma unha “linguaxe” de complexo significado simbólico restrinxida a determinados individuos da sociedade.
Entre os gravados de temática naturalista distínguense os zoomorfos (cervos, serpes, cabalos), que son os máis numerosos deste grupo e van, a maior parte deles, asociados aos xeométricos, e os antropomorfos, case sempre varóns realizando actividades de alto prestixio social (caza, equitación, exhibición de armas que se corresponden con modelos dos inicios da metalurxia galaica, no III milenio a. C.), situados en rochas moi destacadas na paisaxe, visíbeis dende lonxe, o que fai pensar nunha manifestación destinada a reafirmar o poder das nacentes elites nun momento de aumento de excedentes agrícolas.
A catalogación feita polo arqueólogo Iván Álvarez Merayo no 2006 elevou ata 18 os puntos de petróglifos inventariados en Sober, aínda que hai constancia de 4 insculturas máis, actualmente perdidas, e acháronse outras penas con unha ou varias coviñas illadas.
A Pena do Cabalo presenta o único motivo naturalista coñecido nos petróglifos de Sober: un cabalo deseñado dun só trazo. O grao de abstracción da figura fai problemático encadrala como pertencente á mesma época e significado que o conxunto de zoomorfos do Grupo Galaico de Arte Rupestre. É reseñábel o Petróglifo da Tapada do Monte, a carón do rego do Baldeiros, realizado sobre unha laxa esquistosa con moitos sucos naturais, soporte moi pouco habitual dos gravados rupestres galegos.
Hai petróglifos de época histórica: a phi da Calzada de Pedride, en Proendos, ou as cruces coas que se “cristianizou” o Petroglifo da Tapada do Monte son un exemplo destes.
As insculturas rupestres foron vistas pola xente do pobo como manifestacións enigmáticas dun mundo mítico, estando asociados xeralmente a lendas, o cal é un intento de explicar unha realidade da que se perderon as claves interpretativas. Mais, que perderamos as claves non lles resta valor a estas manifestacións dos nosos antergos; o misterio e a imaxinación veñen a encher os baleiros da certeza. Probade a achegarvos aos petróglifos unha noite de luar con esa luz leitosa e imprecisa e con todos eses sons da sinfonía da noite. ¡Xa diredes! Posibelmente atopedes un punto de conexión coa intención orixinal dos seus talladores.


1. Tapada do Monte

13. Pombal
* Véxaos todos na sección PETROGLIFOS.
Pídanos por correo electrónico unha copia do mapa de maior resolución (paulaverao@hotmail.com).

Ruta: A PROENCIA DAS LENDAS.

O roteiro comeza en Proendos, a 2 km de Sober pola estrada que une a capitalidade municipal con Doade.Proendos é un museo ó aire libre. Aconsellamos, antes de iniciar a andaina, percorrer este fermoso pobo. Atoparémonos nas estruturas das casas con moitos elementos reutilizados do antigo asentamento romano diseminados nun amplo espazo. Atopáronse os paisanos con pedras labradas, algunhas con molduras ou debuxos (trisqueles, rosetas, aras, motivos curvilíneos e xeométricos), con basas, fustes, muíños de man circulares, ademais de tégula, fusaiolas, ladrillo, lousa, anacos cerámicos, escorras metalúrxicas, utensilios metálicos, canalizacións, etc.
Resulta lóxico que os abundantísimos vestixios castrexo-romanos sementaran na imaxinación popular as lendas sobre a fabulosa Proencia.Gozaremos, tamén, da arquitectura nobiliaria da casa dos Ojeas, do s. XVII, dos Vertunías, ou a próxima de Vilastrille, fundada no 1692 por Feijóo Soutomaior.Os primeiros petroglifos a visitar atópanse á nosa dereita na chamada finca do Xestal, nunha casa particular co nº 103.Seguimos a andaina entre os valos do igrexario onde, á nosa esquerda, no muro, hai unha inscultura de orixe castrexo-romana.

Na finca do Pombal está outro petroglifo, ó pé do pombal.Estamos agora diante da igrexa románica (s. XII) de Santa María, na que a rusticidade e sinxeleza do presbiterio, engalanado con pinturas murais do s. XVI, lembra á arte prerrománica.
Xiramos polo camiño da dereita ata o Campo das Olas, volvendo xirar á dereita para seguir ata Froxán. Á esquerda, nos lameiros, están os petroglifos de Os Lagos, con coviñas.
Xa no pobo de Froxán, a 0,9 km, atopamos outra inscultura rupestre asentada na parede dunha casa.
Camiño de Mer, na entrada do pobo, á esquerda, xunto a unha fonte, collemos o camiño tradicional xunto ó cruce do camiño a Gundivós, collendo logo á esquerda pola Calzada de Pedride; á esquerda, a Phi de Pedride.
Ó final do camiño, o punto de orixe: a mítica Proencia.

* Fotos: Alfonso Campos.

* Mapa: Javier Vivirido. Clique sobre a imaxe para agrandala ou solicite o mapa ou tríptico en javivivirido@terra.es
– También disponible en castellano. Solicite el mapa o tríptico en javivivirido@terra.es.
– Also available in english (thanks to Hyllary Parks). Request the map and the text on paulaverao@hotmail.com